Mniejszość żydowska

Kalisher, czyli wstydźmy się

Toruńska gmina żydowska zawsze była niewielka. Zresztą dokonując przyłączenia Prus Królewskich do Polski w 1454 roku król Kazimierz Jagiellończyk zobowiązał się że „żaden Szkot ani Żyd nie ma korzystać z miasta”. Wiemy jednak , że Żydzi byli, bowiem już na początku XVIII wieku mieli w Toruniu dom modlitwy i cmentarz. Ten ostatni za murami miasta, na Jakubskim Przedmieściu, na niewielkim pagórku przy obecnej ul. Pułaskiego. To jest właśnie cmentarz, na którym został w 1874 roku, prawdopodobnie, pochowany twórca syjonizmu( Hirsz Kalisher ). Niektórzy sądzą, że kirkut, tak jak synagogę i dom rabina( które stały przy ul. Szczytnej, tam gdzie dziś jest bar „Małgosia”) zniszczyli Niemcy. Wstyd przyznać, ale to nie hitlerowcy, ale my torunianie  doprowadziliśmy do zagłady nekropolii. Przetrwała ona wojnę i dopiero w latach 50. I 60. XX wieku władze podjęły decyzję i jej likwidacji.

Co głosił Hirsz Kalisher?  Jako pierwszy w 1823 roku twierdził, że nie trzeba czekać na interwencję Boga. Napisał to między innymi w „ Driszat Cijon ”( Przywrócenie Syjonu), które przyniosło mu międzynarodowy rozgłos. Kalisher twierdził, że Żydzi  tak jak inne narody powinni walczyć o odbudowę swojego państwa.