Zdjęcia z wycieczki

Kościół pw św. Mikołaja Cudotwórcy, prawosławny ul. Podgórna 69

Dawniej Kościół Gminy Staroluterańskiej, od 1939 świątynia stanowi siedzibę parafii prawosławnej - wyznania Rosjan i Ukraińców.

Zdjęcie pod tablicą  upamiętniającą miejsce gdzie mieściła się synagoga żydowska

W okresie międzywojennym na ul. Szczytnej funkcjonowała synagoga – był to budynek w stylu klasycystycznym. W październiku 1939 synagogę zniszczono (pamiątki ze świątyni znajdują się w Muzeum Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie.

Cmentarz żydowski (kirkut) ul. Antczaka-Pułaskiego – Konopackich

Cmentarz istniał już w roku 1723  i cudem przetrwał II wojnę światową jako jedyny na Pomorzu; po wojnie płyty nagrobne niszczono i rozkradano. W 1975 r. cmentarz zlikwidowano.

Mennonici

Kilka dni temu prezentowaliśmy zdjęcia z cmentarza mennonitów w Grabowcu k. Torunia. Dziś chcemy napisać o nich kilka zdań. Mennonici to osadnicy z Holandii, którzy przybyli na nasze tereny w XVI/XVII.  Preferowali nizinne, podmokłe tereny, które potrafili meliorować, osuszać i uprawiać. Stworzyli kulturę o niezwykle surowych obyczajach, wyróżniało ich izolowanie się od otoczenia oraz ascetyczny tryb życia.  Pozostawili po sobie ciekawą kulturę materialną, w tym liczne cmentarze.

Źródło: K. Kluczwajd, A. Skowroński, Toruń jest…jaki? Wizja miasta zależy od Ciebie, Toruń 2010

Wycieczka

Kolejny ważny dzień naszego projektu:  wycieczka dla kl.IId  – Śladami mniejszości narodowych w Toruniu. Pomimo tego, że jak na pierwszy dzień wiosny pogoda była mało wiosenna frekwencja dopisała i wszyscy dotarli. Każdy z uczestników wycieczki otrzymał folder z trasą wycieczki i podstawowymi informacjami na temat zwiedzanych obiektów.

Poniżej nasz folder:

Fotorelacja z wycieczki w następnym poście. :)

Przepisy

Poniżej przedstawiamy przepisy na potrawy przygotowane przez nas:

 
 Humus - pasta z ciecierzycy, popularny przysmak kuchni żydowskiej.
Składniki:
200g ciecierzycy z puszki
50g sezamu
łyżka oleju sezamowego
pół cytryny
3 ząbki czosnku
sól, pieprz cayenne
 
Przygotowanie:
Ciecierzycę wrzucamy do blendera, miksujemy. Sezam prażymy na suchej patelni, dodajemy do cieciórki i chwilę miksujemy. Dodajemy przeciśnięty przez praskę czosnek, sok z połowy cytryny, łyżkę oleju sezamowego, szczyptę soli i szczyptę pieprzu. Miksujemy do uzyskania kremowej konsystencji. Jeśli zamiast kremu uzyskujemy suchą papkę dodajemy trochę wody, i ponownie przez chwilę miksujemy. Podajemy na chlebku typu PITA.
Kartoffelsalat - niemiecka sałatka ziemniaczana
Składniki:
1 kg ziemniaki
ocet jabłkowy (4 łyżki)
2 cebule czerwone
6 ogórków kiszonych\konserwoych
Sól, pieprz, cukier, majonez
Przygotowanie:
Ziemniaki gotujemy w mundurkach, jeszcze ciepłe kroimy w grubą kostkę. Przyprawiamy solą, pieprzem i szczyptą cukru oraz zalewamy jeszcze ciepłe 4 łyżkami octu jabłkowego. Kroimy cebulę, przelewamy gorącą wodą i dodajemy do ziemniaków. Ogórki kroimy dość drobno. Wszystko łączymy z majonezem.

Wystawa fotograficzna

 Dziś ważny dzień w realizacji naszego projektu - wernisaż wystawy fotograficznej „Śladami mniejszości narodowych w Toruniu” na który zaprosiliśmy Rodziców naszej klasy oraz Panią  Dyrektor - mgr Joannę Giedrys. Wystawie towarzyszyła degustacja przekąsek kuchni niemieckiej i żydowskiej.  Przy okazji mogliśmy zaprezentować naszego bloga.

Wystawę od jutra będzie można oglądać w holu szkolnym naszego gimnazjum.

Cmentarz Mennonitów

 Poniżej przedstawiamy Wam zdjęcia zrobione przez naszego kolegę Radka, są to fotografie cmentarza Mennonitów w Grabowcu (10 km od Torunia).

Mniejszość niemiecka w Toruniu w okresie międzywojennym

 Poniżej przedstawiamy Wam kilka ciekawostek dotyczących mniejszości niemieckiej w Toruniu w okresie międzywojennym. Pamiętajmy, że w latach 20 w Toruniu 16% mieszkańców deklarowało narodowość niemiecką.

Banki niemieckie:

-najstarszy bank w Toruniu założono w 1860 r. a był nim Deutsche Bauerbank, który swoją siedzibe miał przy ulicy Dworcowej 38/46

-Thorner Vereisbank -bank niemiecki ,który byl połączony z bankami z Rzeszy to w nim zasilało się całe życie gospodarze Pomorza a swoją siedzibe miał przy ul.Bankowej

Biblioteki i księgarnie niemieckie:

- najbardziej znana niemiecka księgarnia mieściła się przy ul. Mostowej i należała do Westphala .Oprócz książek sprzedawano w niej czasopisma oraz prasę niemiecką

-Ksiegarnia Igins mieściła się przy ul. Szerokiej 37 w .której przyjmowano zapisy do szkół tanecznych oraz w tej księgarni można było kupywać bilety na różne spektakle

Cukiernie niemieckie:

-najbardziej znaną placówką w wyrobach spożywczo-cukierniczych była cukiernia Juliusza Buchmana założona w 1854 r.która mieściła się przy ul. Mostowej 34. W niej można było kupić pierniki czekolady i konfitury. Była to najstarsza fabryka czekolady na Pomorzu

Fabryki Pierników i ich założyciele:

- Gustaw Weese ul. Żółkiewskiego32/34 ,skład firmowy ul. Królowej Jadwigi20

-Herrmann Thomas ,Rynek Nowomiejski 4

-A.Rost, Rynek Nowomiejski 4 ,sprzedaż także przy ul.Szerokiej38

-Oskar Thomas.ul sw Jakuba 13

-Richard Thomas ,ul. Jęczmienna 4/13

Praca niemiecka w Toruniu:

-niemcy byli zatrudniani dorywczo przy różnych sprawach nie otrzymujac za nie wynagrodzenia

-dla ich rozróżnienia niemicow pracownicy malowali im styłu sfastyke

Ucieczka niemców z Torunia:

-ewakuacja ludnośći niemickiej z powiatu Toruńskiego rozpoczeła się  22 I 1945r. a główną  przyczyną było zagrożenie nacierajacej Armii Czerwonej

Ogólne informacje o ludnosći Niemieckiej w Toruniu:

-w toruniu miedzy wojną mieszkało 40 tys ludzi w tym 60% stanowili niemcy

-po I wojnie światowej duży wzrost emigracji niemieckiej natomiast największe nasilenie wyjazdów gdy Toruń objeła Polska

-w niemieckich szkołach w toruniu wszystko odbywało się pod nadzorem Polaków, przed II wojną światową istniaał tylko jedna szkoła powszechna (podstawówka)

-ważną role w życiu niemieckim w Toruniu odgrywał Konsulant Niemiecki jego pracownicy interesowali się opcjami na Pomorzu, również chcieli ograniczyć emigracje Niemców do Niemczech

Mniejszości narodowe w Toruniu

         Najliczniejszą mniejszością narodową w Toruniu, byli Niemcy. Odsetek innych narodowości nie przekraczał 0,4%. W połowie lat 30. XX wieku w mieście pozostało około 2,5 tyś Niemców o nieporównalnie silniejszej pozycji ekonomicznej niż większość Polaków. W ich rękach były wielkie zakłady: Born und Schutze, założone w 1856 roku, Fabryka Pierników Gustaw Weese, założona w 1763 roku, Fabryka maszyn Rolniczych i odlewnia E. Drewitz założona w 1842 roku. Centrum integrującym tę społeczność był Deutsches Heim - Dom Niemiecki, znajdujący się przy ul. Piernikarskiej. Magistrat zbierał dane od Policji i konfidentów nt. przebywających tam osób. Dla katolików w niedziele i święta w kościele Świętojańskim odprawiano nabożeństwo z kazaniem w języku niemieckim. Choć Niemcy nie mieli własnego kościoła i duszpasterza jak np. w Bydgoszczy, stanowili odrębną wspólnotę. W latach 30 XX wieku żywili coraz większą nadzieję na odzyskanie Pomorza, wielu młodych ludzi wyjeżdżało do Niemiec, nasilały się dezercje z polskiego wojska.

         Mniejszość żydowska była w Toruniu nieliczna. Choć znaczna liczba Żydów emigrowała do Niemiec, to gmina wyznaniowa była jedną z większych w województwie pomorskim. Często dochodziło do konfliktów miejscowej ludności z Żydami z byłej dzielnicy rosyjskiej. Gmina utrzymywała przytułek dla biednych, mieszkania dla pracujących przy synagodze i kirkut czyli cmentarz przy ul. Pułaskiego 2-6. Żydzi angażowali się w sprawy państwa polskiego, szczególnie po 1926 roku. Dowodem tego są obchody polskich świąt narodowych, imienin marszałka Piłsudskiego/

źródło: książka " Toruń między wojnami " Katarzyny Kluczwajd

Mniejszość żydowska

Kalisher, czyli wstydźmy się

Toruńska gmina żydowska zawsze była niewielka. Zresztą dokonując przyłączenia Prus Królewskich do Polski w 1454 roku król Kazimierz Jagiellończyk zobowiązał się że „żaden Szkot ani Żyd nie ma korzystać z miasta”. Wiemy jednak , że Żydzi byli, bowiem już na początku XVIII wieku mieli w Toruniu dom modlitwy i cmentarz. Ten ostatni za murami miasta, na Jakubskim Przedmieściu, na niewielkim pagórku przy obecnej ul. Pułaskiego. To jest właśnie cmentarz, na którym został w 1874 roku, prawdopodobnie, pochowany twórca syjonizmu( Hirsz Kalisher ). Niektórzy sądzą, że kirkut, tak jak synagogę i dom rabina( które stały przy ul. Szczytnej, tam gdzie dziś jest bar „Małgosia”) zniszczyli Niemcy. Wstyd przyznać, ale to nie hitlerowcy, ale my torunianie  doprowadziliśmy do zagłady nekropolii. Przetrwała ona wojnę i dopiero w latach 50. I 60. XX wieku władze podjęły decyzję i jej likwidacji.

Co głosił Hirsz Kalisher?  Jako pierwszy w 1823 roku twierdził, że nie trzeba czekać na interwencję Boga. Napisał to między innymi w „ Driszat Cijon ”( Przywrócenie Syjonu), które przyniosło mu międzynarodowy rozgłos. Kalisher twierdził, że Żydzi  tak jak inne narody powinni walczyć o odbudowę swojego państwa.

Rosjanie i Ukraińcy w Toruniu

Rosjanie i Ukraińcy mieszkający w Toruniu wywodzili  się z internowanych tu wojskowych  oddziałów sojuszniczych Polski, które brały udział w wojnie polsko-bolszewickiej.  Już w obozach internowania organizowali swoje życie społeczne. Między innymi tworzyli szkoły dla analfabetów, różne kursy dla oficerów, wydawali własne gazety i czasopisma. Ukazywały się gazety: „Nasza Gazeta” , „Donskij Kozak” i  czasopismo satyryczne” Otzwuki” Zakładano chóry, zespoły muzyczne i teatralne, które dawały liczne koncerty i przedstawienia, nie tylko dla internowanych, ale także dla społeczeństwa polskiego. Przedstawienia te np. opery Traviata i Rigoletto, spotkały się z dużym zainteresowaniem ze strony mieszkańców Torunia. Oraz uzyskały pozytywne recenzje w miejscowej prasie. Ludność polska  w miarę możliwości udzielała pomocy materialnej przebywającym w mieście Rosjanom.
W okresie międzywojennym  w Toruniu zamieszkiwało największe skupisko Rosjan  województwa pomorskiego ( liczącym ok. 100-120 osób)
W 1926 r. rozpoczął działalność Toruński Oddział Rosyjskiego Komitetu Opiekuńczego nad Emigrantami  - organizacja ta Działała do wybuchu II Wojny światowej,
W czerwcu 1938 r. w Toruniu przebywało 12999 żołnierzy wyznania prawosławnego  (byli to przeważnie Białorusini, w mniejszym stopniu Ukraińcy z kresów wschodnich)
W 1927 r. odbyło się uroczyste poświęcenie  cerkwi w wydzierżawionej od parafii ewangelickiej świątyni  na Nowym Rynku.
W 1926 r. z inicjatywy  kapelana kpt. S. Rudyka zostało założone Bractwo Prawosłąwne.  – organizacja ta miała za zadanie integrowanie wyznawców prawosławia mieszkających w Toruniu i udzielanie im w miarę możliwości pomocy duchowej i materialnej.
Pierwsze grupy Ukraińców pojawiły po 1920 r. Mała grupa emigrantów ukraińskich przybyła do Torunia w 1923 r.
W 1927 r. – w Toruniu powstał Toruński Oddział Centralnego Komitetu Ukraińskiego – głównym celem działalności tej organizacji było udzielanie pomocy materialnej  i prawnej Ukraińcom mieszkającym w  Toruniu i powiecie . Zaczęto organizować przedstawienia teatralne i koncerty muzyczne. Oprócz tego każdego roku urządzano tradycyjną choinkę dla dzieci oraz zabawy noworoczne, które integrowały środowisko ukraińskie w Toruniu.
Relacje mniejszości rosyjskiej i ukraińskiej  ludnością polską
Relacje układały się poprawnie o czym świadczą:
Ogłoszenia prasowe, które informują o przedsięwzięciach mniejszości ukraińskiej i rosyjskiej.
Pozytywny stosunek innych kościołów do wyznawców prawosławia.
Lojalność społeczności ukraińskiej i rosyjskiej wobec władz polskich dowodem tego są uroczyste nabożeństwa w cerkwiach i akademie z okazji polskich świąt państwowych  lub też urodzin Marszałka J. Piłsudskiego.
Źródło: Z.Karpus, Rosjanie i Ukraińcy na Pomorzu w latach 1920-1939, w: mniejszości narodowe i wyznaniowe na Pomorzu w XIX w XX wieku, praca pod red. M. Wojciechowskiego, Toruń 1998.

Galeria zdjęć.

Tym razem mamy dla Was parę zdjęć Cmentarza Żydowskiego. Cmentarz żydowski w Toruniu – znajduje się przy Jakubskim Przedmieściu, między ulicami Antczaka, Pułaskiego i Konopackich w Toruniu, powstał najpewniej w XVIII wieku. Do rejestru zabytków teren pocmentarny trafił w 1991r, jednak mimo to rozebrane zostały resztki domu przedpogrzebowego przez okoliczną ludność.

Cmentarz Św. Jerzego

Cmentarz Św. Jerzego przy ul. Gałczyńskiego
Jest to cmentarz wielowyznaniowy na którym są chowani głównie chrześcijanie i prawosławni.
Został założony w lutym 1811.Na cmentarzu św. Jerzego - przy okazji uroczystości Wszystkich Świętych - prowadzona jest coroczna kwesta. Znajduje się tam drewniana kaplica cmentarna z 1885r.

Kolejne dni pracy

Prezentujemy kolejne materiały:

Cmentarz Garnizonowy (obecnie cmentarz komunalny nr.1 )

Istnieje od lat 30. XIX w., cmentarz ten pełnił rolę miejsca pochówku dla garnizonu Twierdzy Toruń. Miejsce spoczynku jeńców wojennych różnych narodowości między innymi armii radzieckiej. Są tam groby osób takich jak prof. Eugeniusz Przybyła (1884-1965, malarz), Hugona Morycińskiego (1904-1975, aktor, reżyser teatralny), Witolda Łukaszewicza 1911-1975, rektor UMK). Dziś to Miejsce Pamięci Narodowej. 

Cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy w Toruniu

Wyznawcom prawosławia w Toruniu w organizowaniu życia religijnego, kulturalnego i oświatowego poważną pomocą służyło kapelanom założone 25 stycznia 1925 roku przez rosyjskich emigrantów Bractwo Prawosławne. . Powstało ono z inicjatywy Stefana Rudyka, ówczesnego proboszcza parafii prawosławnej. Zgodnie ze statutem miało ono jednoczyć wszystkich wyznawców prawosławia przez okazywanie im pomocy duchowej i materialnej (bez różnicy narodowościowej) i pogłębiać życie religijne.

Działalność.

25 lutego 2013 r. wystąpiłem do Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych w Toruniu z prośbą o udostępnienie danych w postaci ilości zameldowanych na terenie miasta Torunia osób narodowości: niemieckiej, rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej. Trzy dni później otrzymałem pismo od Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych informujące o liczbie zameldowanych w/w narodowości.

Stan na dzień 28.02.2013r. 












Źródło: Pismo z dnia 28.02.2013r. Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych w Toruniu.

                                                                     Opracował: Jeden z uczniów 2D - Michał Matros.

Podziękowania.

Nasze skrzętne notatki dotyczące mniejszości narodowych w Toruniu udostępniamy na naszym blogu. Udało nam się zebrać sporo materiałów na temat mniejszości niemieckiej, rosyjskiej, ukraińskiej i żydowskiej. Duża zasługa w tym Pani Katarzyny Leszczyńskiej - pracownica Biblioteki Głównej UMK, która pomogła nam w wypożyczaniu książek oraz dr Iwony Markowskiej - pracownika naukowego Muzeum Okręgowego, która poleciła i pożyczyła nam ważne publikacje dotyczące mniejszości narodowych Torunia oraz obiektów z nimi związanych. SERDECZNIE PANIOM DZIĘKUJEMY ZA POMOC :)

Galeria zdjęć.

Kolejny dzień naszej pracy. Ani chwili odpoczynku, cały czas gromadzimy materiały, realizujemy by wszystko poszło po naszej myśli. Jako że udało nam się zgromadzić ogromną ilość zdjęć przeróżnych miejsc, mamy zamiar przedstawić Wam ich część w naszej galerii zdjęć.

Cmentarz Św. Jerzego przy ul. Gałczyńskiego - jest to cmentarz wielo-wyznaniowy na którym chowani są głównie chrześcijanie i prawosławni.  

Tablice upamiętniające działalność Żydów jak zarówno ich samych. 

Na koniec przedstawiamy Wam Poewangelicki kościół pw. Trójcy Świętej. 

Nasza działalność.

Nasz projekt edukacyjny: Śladami mniejszości narodowych w Toruniu.

Jesteśmy uczniami kl. IId Gimnazjum nr 8 w Toruniu. Od 7 stycznia 2013 roku realizujemy projekt edukacyjny ,, Śladami mniejszości narodowych w Toruniu ''.

Głównym celem naszego projektu jest:

• Poszerzenie wiedzy o historii i współczesności naszego miasta.
• Rozbudzenie zainteresowań spuścizną naszego miasta - Torunia.
• Kształtowanie podstaw tolerancji i szacunki do innych narodowości oraz ich kultury i religii.
• Kształtowanie tożsamości regionalnej.

Czeka nas wielkie wyzwanie i intelektualna przygoda... Mamy nadzieję, że nasze założenia i plany zostaną zrealizowane. Poniżej przedstawiamy Wam zdjęcie naszego zespołu.

Jesteśmy na pierwszym etapie. Gromadzimy materiały i zdobywamy wiedzę na temat mniejszości narodowych w Toruniu. Szukamy miejsc, które są z nimi związane. Przeglądamy strony internetowe, odwiedzamy również biblioteki i co najważniejsze nawiązujemy kontakt z Muzeum Okręgowym a także z miejscowymi przewodnikami po Toruniu :)